|
Từ điển Việt-Pali Sa di Định Phúc
A a tỳ đàm : abhidhamma (nam)a-la-hán đạo: arahattamagga (nam) a-la-hán quả: arahattaphala (trung) a-tu-la: asura (nam) á phiện: ahipheṇa (trung) ác cảm: vyāpāda (nam), byāpada (nam) áo bát: pattakuṇḍolikā (nữ), pattathavikā (nữ) áo lót của phụ nữ: saṅkacchidā (nữ), saṅkaccikā (nữ) ác độc: pāpaka (tính từ) ác tâm: vyāpāda (nam) ác ý: manoduccarita (trung), ahita (trung), palāsa (nam), palāsī (tính từ) ách (trâu, bò): yuga (trung) ai: ka? ko?(nam) ái mộ: anurañjati (anu + rañj + a), bhatti (nữ) ái tình: rāgī (tính từ) am thất: kuṭi, kutikā (nữ) ám chỉ: saṃvattanika (tính từ), saṃsucaka (tính từ) ảm đạm: timirāvitatta (trung) an lạc: sukha (trung), sukhaṃ (trạng từ), phāsu (nam) an toàn: khema (tính từ), sotthi (nữ), akutobhaya (tính từ), abhaya (tính từ), parittāṇa (trung), nirupaddava (tính từ), leṇa (trung) an ủi: abhisammati (abhi + sam + a), assāseti (a + sas + e), samassāseti (saṃ + ā + ses + e) an vui: paṭipassaddhi (nữ), paṭipassambhati (paṭi + pa + sambh + a), modati (mud + a), modana (nam), modanā (nữ), santussati (saṃ + tus + ya), sokhya (trung), sotthi (nữ), somanassa (trung), vitti (nữ) an vui của níp-bàn: nibbānasampatti (nữ) an vui tuyệt đối: nibbāna (trung) anh (em) trai: bhātu, bhātā (nam) anh (em) ruột: sālohita (nam) anh (em) rễ: sāla (nam) anh (em) họ nội (con của cô): pitucchāputta (nam) anh (em) họ nội (con của chú): cūlapituputta (nam) anh (em) họ ngoại (con của dì): mātucchāputta (nam) anh (em) họ ngoại (con của cậu): mātulaputta (nam) anh (em) chồng: devara (nam) anh cả: jeṭṭhabhātu (nam), jeṭṭhabhātika (nam) anh hùng: vikkama (nam), vīra (tính từ) anh dũng: vīra (tính từ) ánh nắng: ātapa (nam) ánh sáng: aṃsu (nam), bhā (nữ), bhānu (nam), nibhā (nữ), pajjota (nam), dīpa (nam), pabhā (nữ), pabhāsa (nam), raṃsi (nữ), obhāsa (nam), joti (nữ) ánh trăng: candikā (nữ) ảnh: bimba (trung) ảnh hưởng: nipphajjana (trung), vasa (nam) ao (hồ): nalinī (nữ), rahada (nam), palipa (nam) ao ước: apekkhati (apa + ikkh + a), apekkhana (trung), apekkhā (nữ), apekkha (tính từ), abhikaṅkhati (abhi + kukh + ṃ + a), abhikaṅkhana (trung), abhikaṅkhitā (trung) ao sen: kamalinī (nữ), nalinī (nữ), uppalinī (nữ) áo ấm: uttarisāṭaka (nam) áo choàng: pāputana (trung), pāvāra (nam), sāṭaka (nam), sāṭikā (nữ), uttarīya (trung), kañcuka (nam) áo choàng tắm: udasāṭikā (nữ) áo giáp: vamma (trung), sannāha (nam), kavaca (nam), kañcuka (nam) áo gối: cimilikā (nữ) áo khoác ngoài: dīghakañcuka (nam) áo ngắn: kañcuka (nam) áo thắt lưng: kacchā (nữ) áo vét: kañcuka (nam) ảo ảnh: marīci (nữ), marīcikā (nữ) ảo vọng: marīci (nữ), marīcikā (nữ) áp bức: paṭipīḷana (trung), paṭipīḷeti (paṭi + pi + e), paripīḷeti (pari +pil + e), bādheti (badh + e), pīḷana (trung), pīḷā (nữ), pīḷeti (piḷ + e), abhipīḷeti (abhi + piḷ + e), sampīḷeti (saṃ + līp + e), viheṭhaka (tính từ), veyyābādhika (tính từ) áp chế: vibādhati (vi + badh + a), viheṭhana (trung), sampīḷeti (saṃ + līp + e), yugaggāha (nam), uppīḷeti (u + pil + e) áp đảo: avakkamati (ava + kam + a), avakkanti (nam) áp đặt: pīḷeti (pil + e) áp dụng: payojana (trung) ăn: bhuñjati (bhuj + ṃ + a), bhakkhati (bhakkh + a), bhuñjana (trung), khādati (khād + a), lumpati (lup + ṃ + a), lumpana (trung), paribhuñjati (pari + bhuj + ṃ + a), āhāreti (ā + har + e), asati (as + a), bhakkhati (bhakkh + a), bhojāpeti (bhuj + āpe), ghasati (ghas + a), khādati (khad + a) ăn chung: sambhuñjati (saṃ + bhūj + ṃ + a) ăn mặc: vesa (nam) ăn một bữa: ekabhattika (tính từ) ăn năn: anutappati (anu + tap + ya), anutāpa (nam), vippatisāra (nam) ăn sái giờ: vikālabhojana (trung) ăn sáng: pātarāsa (nam) ăn tối: rattibhojana (trung) ấm: cāṭi (nữ), ghaṭa (trung) ấm áp: uṇha (trung) uṇhatta (trung) âm điệu: ninnāda (nam) âm hộ: yoni (nữ) ầm ĩ: ravana (trung) ẩm mốc: temana (trung) âm mưu: padubbhati (pa + dubh + ya), padussana (trung) âm nhạc: vādita (trung) âm thanh: gada (nam) âm thanh êm dịu: ninnāda (nam) ẩm ướt: alla (tính từ), jalla (trung), tinta (tính từ) ân cần: asaṭha (tính từ), assava (tính từ) ân đức phật: buddhaguṇa (nam) ân huệ: vara (tính từ), paggaṇhāti (pa + yah + ṇhā) ấn hành: pakāsana (trung) ấn chứng: nimitta (trung) ấn vua: rājamuddā (nữ) ẩn dật: abhinikkhamati (abhi + ni + kam + a), abhinikkhamana (trung), paṭisallīyati (paṭi + saṃ + li + ya), panta (tính từ), pavivitta (tính từ) ẩn núp: paṭisarana (trung), nilīyati (ni + lī) ẩn sĩ: isi (nam), tāpasa (nam) ẩn trốn: apanidhahati (apa + ni + dah + a) ấp ủ: parissajati (pari + saj + a), parissajana (trung) * B ba ba : kacchapa (nam), kumma (nam)Ba-La-Nại: bārānasī (nữ) ba la mật: pāramī (nữ) ba la mật bậc thượng: paramatthapāramī (nữ) ba la mật bậc trung: upapāramī (nữ) ba ton: kattaradaṇḍa (nam), kattarayaṭṭhi (nữ), yaṭṭhi (nam) bá hộ: seṭṭhī (nam) bà: ayyikā (nữ) bà chủ: ayyā (nữ) bà con: ñātaka (nam), ñāti (nam), sajana (nam) bà cố: payyikā (nữ), mātāmahī (nữ) bà già: mahallikā (nữ) bà ngoại: mātāmahī (nữ) bà nội: ayyakā (nữ) bà sơ: payyikā (nữ), mātāmahī (nữ) bà vú: dhātī (nữ) bả vai: aṃsakūṭa (nam) bác (anh của cha): mahāpitā (nam), mahāpitu (nam) bác ái: avera (trung) bác bỏ: paṭikkhipati (paṭi + khip + a) bác học: paṇḍicca (trung), bāhusacca (trung) bác sĩ: vejja (nam) bạc (kim loại): rajata (trung), rūpiya (trung), sajjhu (trung) bạc nghĩa: akataññū (tính từ) bạch cầu: vasā (nữ) bạch liên: puṇḍarīka (trung) bạch ngài: bhante, mārisa (tính từ) bài diễn văn: bhāsana (trung) bài hát: gāna (trung) gīta (trung) gītikā (nữ) bài luận: racanā (nữ), raja (nam) bài thơ: kabba (trung) kāveyya (trung) bài thuyết trình: desanā (nữ), bhāsana (trung) bãi: rahita (tính từ) bãi bỏ: samucchiṇdati (saṃ + chid + ṃ + a), samugghateti (saṃ + u + ghat + e) bãi tha ma: sīvatthikā (nữ) bám bíu: saṅga (nam), pariggaha (nam), allīyati (a + li + ya), allīyana (trung), ādiyati (ā + di + i + ya) bám níu: saṅga (nam), pariggaha (nam), allīyati (a + li + ya), allīyana (trung), ādiyati (ā + di + i + ya) bám vào: līyati (li + ya), paramāsati (pari + ā + mas + a) ban cho: dadāti (dā + a), deti (dā + e), anudadāti (anu + dā + a), pariccajati (pari + caj + a), upeti (upa + i + a) ban đêm: rajanī (nữ), ratti (nữ), saṃvarī (nữ), rattibhāga (nam) ban huấn từ: ovadati (ova + vad + a) ban ngày: divasabhāga (nam) ban phúc: sotthi (nữ), hita (trung) ban tặng: vissajjaka (tính từ) ban thưởng: paṭidaṇḍa (nam), paṭidāna (trung) bán: vikkiṇāti (vi + ki + nā) bàn: bhojanaphalaka (nam), padara (trung) bàn cãi: mantana (trung), mantanā (nữ), manteti (mant + e) bàn chải: koccha (trung), vālaṇḍūpaka (nam) bàn chải răng: dantakaṭṭha (trung) bàn chải trong nhà xí: avalekhanakattha (trung) bàn cờ: aṭṭapada (trung) bàn giấy: lekhaṇaphalaka (nam) bàn luận: sakacchā (nữ) bàn tay: pāṇi (nam) bản chất: oja (nam) (trung), ojā (nữ) bản lề cửa: dvārāvaṭṭaka (nam) bản ngã: atta (nam) bản sao: paṭibimba (trung) bản tính: bhāva (nam) bạn: mitta (nam) (trung), vayassa (nam) bạn giả dối: mittapaṭṭirūpaka (tính từ) bạn hữu: sakha (nam), sambhatta (tính từ), sahāya (nam), sahāyaka (nam), mitta (nam), suhada (nam) bạn tốt: kalyāṇamitta (nam) bàng quang: muttavatthi (nữ) bảng: phalaka (nam) bánh: pūva (nam) bánh chè: jānumaṇḍala (trung) bánh chiên: kapallapūva (nam) (trung) bánh lái (tàu,ghe): keṇipāta (nam), aritta (trung) bánh làm bằng cám: kuṇḍakapūva (trung) bánh mật: madhugaṇḍa (nam) bánh mì: pūva (nam) (trung) bánh ngọt: pūpa (nam) (trung), pūva (nam) (trung) bánh xe: cakka (trung), rathacakka (trung) bánh xe báu (của Vua Chuyển Luân Vương): cakkaratana (trung) bánh xe luân hồi: bhavacakka (trung) bánh xe pháp: dhammacakka (trung) bành trướng: vaḍḍhati (vaḍḍh + a), vitthambheti (vi + thambh + e), vitthambhana (trung) bao (đựng vật dụng): pasibbaka (nam) bao bọc: sāṇipasibbaka (nam), veṭheti (veṭh + e), nissaya (nam), pakkhipati (pa + khip + a), parissajati (pari + saj + a), parissajana (trung), rakkhati (rakkh + a), paḷiveṭheti (pari + veṭh + e), onayhati (ova + nah + ya), guṇṭheti (guṇṭh + e), āveṭheti (ā + vedh + e) bao hàm: parigaṇhana (trung), ogadha (tính từ) bao nhiêu: kati (tính từ) kittaka bao nhiêu tuổi (hạ)?: kativassa (tính từ) bao quanh: vinandhati (vi + nandh + a), paḷiveṭheti (pari + veṭh + e) bao quy đầu: vatthi (nữ) bao tay: lavaṅga (trung) bao tử: āmāsaya (nam), jaṭhara (nam) (trung), pihaka (trung), udara (trung) bao vây: parikkhipati (pari + khip + a), paḷiveṭhana (trung), avarundhati (ava + rudh + ñ + a), rundhati (rudh + ṃ + a), rundhana (trung), āvijjhati (ā + vidh + ya) āvijjhana (trung) bao xa: yāva (trung), kittāvatā (trạng từ) báo: saddūla (nam), dīpī (nam) báo cáo: anusāveti (anu + su + e), anusāvana (trung), anusāvanā (nữ), akkhāti (ā + khā + a), nivedana (trung), paṭivedeti (paṭi + vid + e), viññatti (nữ), viññāpeti (vi + nā + āpe ), viññāpana (trung), pavedeti (pa + vid + e), nivedana (trung), ārocāpana (trung) báo động: uttasana (trung) báo tin: ācikkhati (ā + cikkh + a), jānāpeti (ñā + nā) bào: vapati (vap + a) bảo bọc: abhipāleti (abhi + pāl + e) bảo hộ: anupāleti (anu + pāl + e), anupālana (trung), anupālaka (tính từ), anurakkhati (anu + rakkh + a), anurakkhā (nữ), anurakkhana (trung), anurakkhaka (tính từ), āleti (pal + e), paggaha (nam) bảo thủ (phái ): theravāda (nam) bảo tồn: anupāleti (anu + pāl + e), anupālana (trung), anupālaka (tính từ), anurakkhati (anu + rakkh + a), anurakkhā (nữ), anurakkhana (trung), anurakkhaka (tính từ), abhipāleti (abhi + pāl + e), bharati (bhar + a), rakkhati (rakkh + a), rakkhana (trung) bảo trì: paripāleti (pari + pil + e) bảo vệ: abhirakkhati (abhi + rakkh + a), abhirakkhana (trung), abhirakkhā (nữ), anuggaṇhāti (anu + gah + ṇhā), anuggaṇhana (trung), anuggaha (nam), anupāleti (anu + pāl + e), anupālana (trung), anupālaka (tính từ), anurakkhati (anu + rakkh + a), anurakkhā (nữ), anurakkhana (trung), anurakkhaka (tính từ), parihāra (nam), pariharaṇa (nữ), pariharati (pari + har + a), paṭisarana (trung), parittāṇa (trung), paṭisarana (trung), saṃrakkhati (saṃ + rakkh + a), saṃrakkhanā (nữ), sārakkha (tính từ), ārakkhā (nữ), gopeti (gup + e), gutti (nữ), tāṇa (trung), tāṇatā (nữ), tāyati (tā + ya) bảo vệ thai bào: gabbhaparigahaṇa (trung) bát: pāti (nữ), bhājana (trung), patta (nam) bát kỉnh pháp: aṭṭha garudhamma bát quan trai: phaggu (nam) bay lên: ḍeti (dī + e), ḍīyana (trung), uḍḍeti (u + dī +e), uppatati (u + pat + a) bắc: uttarā (nữ) bắn: samuggirati (saṃ + u + gir + a), vijjati (vidh + ya), vijjana (trung) băng bó vết thương: vaṇabandhana (trung) băng phiến: ghanasāra (nam), kappūra (nam) (trung) băng qua: tarati (tar + a) bằng: nibba (tính từ) bằng lòng: ajjhupagacchati (adhi + upa + gam + a), ajjhuparamana (trung), anurodha (nam), anumaññati (anu + man + ya), anumati (nữ), anuññā (nữ), patiñña (tính từ), paṭisunāti (paṭi + su +nā), paṭisava (nam), santussati (saṃ + tus + ya), santuṭṭhi (nữ), santussaka (tính từ), samanuñña (tính từ), saṃsandati (saṃ + sand + a), sammannati (saṃ + man + a), paṭijānāti (paṭi + ñā + nā) bằng nhau: sama (tính từ), samāna (tính từ), paṭibhāga (tính từ) bắp cải: goḷapatta (trung) bắp thịt: maṃsapesī (nữ) bắp vế: satthi (nữ), ūru (nam) bắt: gaṇhāti (gah + ṇhā) bắt buộc: sahasā (trạng từ) bắt chiếm: bandhati (bandh + a) bắt chước: anukaroti (anu + kar + a), anukara (nam) bắt đầu: paṭiṭhāpati (paṭi + ṭhā + āpe), padahati (pa + dah + a), ārabhati (ā + rabh), yuñjati (yuj + ṃ + a) bấc đèn: dīpavaṭṭi (nữ) bậc chánh giác: sambuddha (nam) bậc cứu tinh: tāretu (nam) bậc đại giác: mahāmuni (nam), muninda (nam) bậc đại trí thức: mahesi (mahā + isi) bậc đáng cúng dường: dakkhiṇeyyapuggala (nam) bậc dưới: nīca (tính từ) bậc phạm hạnh: brahmacārī (nam) bậc sáng lập: vidhātu (nam) bậc thang: sopāṇa (nam) bậc thầy: garu (nam) bậc thiện trí thức: paṇḍita (nam) bậc trí tuệ: sumedha (nam) bậc tu hành: sabrahmacārī (nam) bậc tức: kuppati (kup + ya) kuppana (trung) bậc vô học (a-la-hán): asekha (tính từ), asekkha (tính từ) bần cùng: anāḷhika (tính từ), adhama (tính từ), kātara (tính từ) bần tiện: nikiṭṭha (tính từ) bẩn thỉu: kasaṭa (tính từ) bận rộn: vyāvata (tính từ), niyuñjati (ni + yuj + a), kasira (trung) bận việc: samāpajjati (saṃ + ā + pad + ya), samāpajjana (trung) bất bình: paṭigha (nam), ujjhāna (trung) bất cần: atimaññati (ati + man + ya ), atimaññanā (nữ), avajānāti (ava + ñā + nā), avajānana (trung), avamaññati (ava + man + ya), avamaññanā (nữ), avamāna (nam), , avamānana (trung) bất cứ lúc nào: yadā (trạng từ) bất diệt :amara (tính từ) bất định: avyākata (tính từ) bất động: akampiya (tính từ), akuppa (tính từ) bất hạnh: anaya (nam), agha (trung), alakkhika (tính từ), avamaṅgala (trung) (tính từ), nissirīka (tính từ), vyasana (trung), āpadā (nữ), duddasā (nữ) bất kính: anādara (tính từ) (nam) bất lai (bậc thánh thứ ba): anāgāmī (nam) bất lợi: ādīnava (nam) bất luận nơi đâu: yahaṃ, yahiṃ (trạng từ) bất mãn: ukkaṇṭhati (u + kaṭh + ṃ + a) ukkaṇṭhanā (nữ) bất tỉnh: pamucchati (pa + mucch + a) bất tử: amata (trung) bất thiện: akusala (trung) (tính từ) bầu: vallibha (nam) bây giờ: adhunā (trạng từ), idāni (trạng từ), etarahi (trạng từ) bầy đàn: gocchaka (nam) bẫy: opāta (nam) bé gái: dārikā (nữ) bé trai: kumāra (nam), kumāraka (nam), dāraka (nam) bè: saṅghāta (nam), plava (nam), uḷumpa (nam), kulla (nam) bẻ: pacināti (pa + ci + nā) bẻ cong: vināmeti (vi + nam + e), abhinamati (abhi + nam + a) bẻ đôi: sammiñjati (saṃ + inj + a) bẻ gẫy: upacchindati (upa + chid + m + a), pacchindati (pa + chid + a + ṃ + a), paccedana (trung), sandāleti (saṃ + dāl + e), vighāteti (vi + ghat + e) bén: tikkiṇa (tính từ), tiṇha (tính từ), tippa, tibbba (tính từ), nisita (tính từ) beo: saddūla (nam) béo: vaṭhara (tính từ) bê (bò con): dhenupa (nam) bê bối: vimukha (tính từ) bê trễ: riñcati (ric + ṃ + a), hāpeti (hā + āpe), pamāda (nam) bế tắc: paḷibodha (nam), bādhaka (tính từ), sambādheti (saṃ + badh + e), vāraṇa (trung), virodha (nam) bề mặt: vadana (trung) bề ngang: vikkhambha (nam) bể: bhindati (bhid + ṃ + a), bhejja (tính từ), bheṇḍu (nam), bhañjati (bhañj), sandāleti (saṃ + dāl + e), sambhañjati (saṃ + bhañj + a), khaṇḍeti (khaṇḍ + e) khaṇḍana (trung), chida (tính từ) bể chứa nước: vāpi (nữ) bể từng mảnh: khaṇḍākhaṇḍaṃ, khaṇḍādikaṃ (trạng từ) bên hông: pakkha (nam) bên ngoài: bāhira (tính từ), paribāhara (tính từ) bên ngoại: mātipakkha (nam) bên trong: ajjhattaṃ (trạng từ) bến tàu: nāvātitha (trung), tittha (trung) bền bỉ: accuta (tính từ) bền lâu: anavarata (tính từ), saha (tính từ) bền vững: thāvara (tính từ), thāvariya (trung), thira (tính từ), thiratā (nữ), ṭhāyī (tính từ), ṭhiti (nữ), ṭhitibhāriya (tính từ), ṭhitika (tính từ) bệnh cùi: kuṭṭha (trung) bệnh da liễu: kilāsa (nam) bệnh dịch hạch: ahivātakaroga (nam) bệnh ghẻ: kacchu (nữ), vitacchikā (nữ) bệnh hoạn: gelañña (trung), vyādhi (nam) bệnh lao: sosa (nam) bệnh nhân: rogātura (tính từ), rogī (3) bệnh tật: ātaṅka (nam), ābādha (nam), roga (nam), āmaya (nam) bệnh tiểu đường: madhumeha (nam) bệnh trĩ: arisa (trung), dunnāmaka (trung) bệnh viện: gilānasālā (nữ) bi thương: kārunika (tính từ) bí: vallibha (nam) bí mật: guyha (trung), rahassa (trung), rāhaseyyaka (tính từ), raho (trạng từ), vissāsanīya (tính từ) bí ẩn: karuṇā (nữ) bỉ ngạn: pāra (trung) bị hăm dọa: tasati (tas + a) bị trộm cướp: corikā (nữ) biên giới: odhi (nam), paccanta (nam), paccantima (tính từ) biên soạn: saṅgaṇhāti (saṃ + gah + ṇhā), saṃhāra (nam) biến mất: nassana (trung), antaradhāyati (antara + dhe + a), antaradhāna (trung), antaradhāyana (trung), abhāva (nam), panassat i(pa + nas + ya), pahīyati (pa + hā + i + ya), vigacchati (vi + gam + a), vigama (nam) biển: udadhi (nam), jaladhi (nam), sāgara (nam), sindhu (nam), udadhi (nam), aṇṇava (nam) biện luận: takketi (takk + e) biết: paṭivijānāti (paṭi + vi + ñā + nā), jānāti (ñā + nā), bujjati (budh + ya), munāti (mun + a) biết được: jānāti (ñā + nā) biết ơn: kataññu (3) kataññutā (nữ) biếu: padīyati (pa + dā + i + ya), dadāti (dā + a), deti (dā + e), vossajati (vi + ava + saj + a), vossagga (nam), abhiharati (abhi + har + a), abhihāra (nam) biểu: mārāpana (trung) biểu chương của đức vua: rājakakudhabhaṇḍa (trung) biểu diễn: ācarati (ā + car + a), vidhāna (trung), sādheti (sadh + e), pakubbati (pa + kar + o) biểu diễn phép lạ: vikubbati (vi + kar + o), vikubbana (trung) biểu lộ: vyañjayati (vi + añj + a) biểu quyết: adhimutti (nữ) bím tóc: dhammilla (nam), kesakalāpa (nam) binh kỳ: thīraja (nam)(trung) binh lính: rājabhaṭa (nam) binh tướng ma vương: mārasenā (nữ) bình: cāṭi (nữ), bhājana (trung), ghaṭa (trung) bình (có vòi, tay cầm): kuṇḍikā (nữ) bình bằng đất sét: āmattika (trung) bình bằng đồng: kaṃsabhājana (trung) bình bát: patta (trung) bình đẳng: samatā (nữ) bình đựng nước: kuṇḍikā, kuṇḍī (nữ), ghaṭa (nam) bình lọc nước: parissāvana (trung), parissāveti (pari + sav + e) bình luận: saṃvanneti (saṃ + vann + e) bình nước: bhiṅkāra (nam), ghaṭa (nam), kumbha (nam), kuṭa (trung) (nam) bình nước có quai: kamaṇḍulu (nam) (trung) bình phong: sāṇi (nữ) bình tĩnh: akkhobha (tính từ) bó: bhaṇḍikā (nữ), mañjarī (nữ), thabaka (nam), saṇḍa (nam), thabaka (nam), vallarī (nữ) bó cỏ: tiṇaandūpaka (trung) bó hoa: pupphamuṭṭhi (nam), mālāguḷa (nam) bó lại: yoga (nam), nandhati (nadh + m + a) bò cái: gāvī (nữ), dhenu (nữ) bò chúa: nisabha (nam), usabha (nam) bò con: vaccha (nam) bò đực: go (nam), goṇa (nam), puṅgava (nam), balivadda (nam) bò già: jaraggava (nam) bò kẹp: vicchikā (nữ) bò quanh: parisappati (pari + sap + a), parisappanā (nữ) bò rừng: gavaja (nam), gavaya (nam) bò sát: uraga (nam) bò tơ: āsabha (tính từ) bỏ bớt: apacināti (apa + ci + nā ), rahita (tính từ), paṭinissagga (nam), sappati (sapp + a), sappana (trung), vippajahati (vi + pa + hā + a) bỏ đi: dhunāti (dhu + nā), pahāna (trung) bỏ dở: vipppakata (tính từ) bỏ gánh nặng xuống: pamokkha (nam) bỏ lại phía sau: pariccajati (pari + caj + a), jaha (tính từ) bỏ lơ: ajjhupekkhati (adhi + upa + ikkhi + a), ajjhupekkhana (trung) bỏ luôn: nissajati (ni + saj + a), paccakkhāti (pati + ā + khā + a), jahati, jahāti (hā + a) bỏ nửa chừng: vipppakata (tính từ) bỏ phế: vippajahati (vi + pa + hā + a), vippahīna (tính từ), cajati (caj + a), riñcati (ric + ṃ + a), jahati (hā + a), jahāti (hā + a) bỏ qua: nissagga (nam) bỏ quên: hāpeti (hā + āpe), virādheti (vi + radh + e) bỏ ra: pajahati (pa + hā + a), padīyati (pa + dā + i + ya), vamati (vam + a) bỏ rơi: ujjhati (ujjh + a), jahati (hā + a), jahāti (hā + a) bỏ sót: saṃsīdati (saṃ + sad + a), hāpeti (hā + āpe), mussati (mus + ya) bỏ trống: riñcati (ric + ṃ + a), nibbhoga (tính từ), tuccha (tính từ) bỏ tù: orundhati (ova + rudhi + ṃ +a) bỏ vào: pakkhipati (pa + khip + a) bỏ xuống: ūhadati (u + had + a), laṅgheti (lagh + e) bọ: ākhu (nam) bọ cạp: ali (nam) bọ chét: adhipātika (nữ) bóc lột: vilopa (nam), vilopana (trung), acchindati (ā + chid + ṃa) bọc lại: pariyonandhati (pari + ava + nah + ṃ + a), pariyonahana (trung). veṭheti (veṭh + e) bỏn xẻn: kadariya (tính từ), macchara (trung), chariya (trung) bọn: vagga (nam) bong bóng: muttavatthi (nữ) bóng: chāyā (nữ) bóng hình: chāyā (nữ) bóng loáng: siniddha (tính từ), pajjota (nam) bóng mát: chāyā (nữ) bóng râm: chāyā (nữ) bóng rổ: pacchi (nữ) bọng cây: rukkhasusira (trung), koṭara (nam) bọng đái: muttavatthi (nữ), vatthi (nữ) bóp cổ: ubbandhati (a + banth + a) bóp vụn: lujjana (trung) bố cáo: ñatti (nữ), ñāpeti (ñā + āpe), pavedana (trung), pakāsana (trung), saṅkittana (trung), sāvaṇa (trung) bố tát đường: uposathagga (trung), uposathā-gāra(trung) bố thí: yajati (yaj + a), yajana (trung), dāna (trung) bố thí pháp: dhammadāna (trung) bồ hóng: kajjana (trung), masi (nam) bổ dưỡng: ojavantu (tính từ) bổ khỏe: sappāya (tính từ), sappāyatā (nữ) bổ nhiệm: uddisati (u + dis + a) bộ ba: taya (trung) bộ binh: bhaṭasenā (nữ), patti (nam), yodha (nam) bộ nấp: napuṃsaka (nam) bộ óc: matthaluṅga (trung) bộ phận: aṅga (trung) bộ phận sinh dục: mehana (trung), liṅga (trung), aṅgajāta (trung) bộ phận sinh dục nữ: yoni (nữ), koṭacikā (nữ) bộ trưởng: amacca (nam), mantī (nam) bốc hơi: niccharaṇa (trung), niccharati (ni + car + a), recana (trung) bộc phát: pariyuṭṭhāna (trung) bôi: vilampati (vi + lip + ṃ + a), vilimpeti (vi + limp + e), vilepeti (vi + lip + e), vilepana (trung) bối rối: maṅku (trạng từ), appaṭibhāṇa (tính từ), momuha (tính từ), parissaya (nam), sambhama (nam), sambheda (nam), sammosa (nam), sammmoha (nam), vimana (tính từ) bồi bổ: valañjeti (valañj + e) bồi thường: niyyātana (trung), paṭikāra (nam) bốn phương: catuddisā (nữ) bổn phận: kāriya (trung) bông: kusuma (trung) bông búp: makula (trung), kuḍumala (nam) bông gòn: kappāsa (trung) bông hoa: kusuma (trung), mālā (nữ), puppha (trung) bông tai: kaṇṇikā (nữ), kuṇḍala (trung) bông vải: kappāsa (trung) bột bắp: dhañña (trung) bột khô: sattu (nam) bột mì khô: mantha (nam) bơ tươi: navanīta (trung), nonīta (trung), sappi (trung) bờ kè: tīra (trung) bờ kia: pāra (trung) bờ mé: velā (nữ) bờ sông: kūla (trung) bởi thế: tato (trạng từ) bởi vậy: ato (in) bởi vì: yā (trạng từ), vāhasā (in) bớt ra: vikkhambheti (vi + khambh + e), vikkhambhana (trung), hāpeti (hā + āpe) bù lại: paṭikāra (nam) búa: kuṭhārī (nữ), phāla (nam) bùa chú: manta (trung) bùa ngải: manta (trung) búi tóc: moli (nam) (nữ) bụi: sikatā (nữ), raja (nam), rajojalla (trung) bụi bặm: mala (trung), malatara (tính từ), malina (trung), malinaka (trung), dhūli (nữ), paṃsu (nam) bụi cây: gumba (nam) bụi rậm: kubbanaka (trung) gaccha (nam), pagumba (nam), saraja (tính từ) bụi than đá: masi (nam) bụi trần: reṇu (nam) (nữ) bụi tre: veṇugumba (nam) bùn lầy: kaddama (nam), paṅka (nam), paṅka (nam) bủn xỉn: kadariyatā (nữ) bùng nổ: pariyuṭṭhāna (trung) bụng: kucchi (nam) (nữ) , vatthi (trung), koṭṭha (nam) bụng mẹ: mātukucchi (nam) bụng to: mahodara (tính từ) buộc: bandhati (badh + a), nibandha (trung), nibandhati (ni + bandh + a), saṃyojeti (saṃ + yuj + e), saṃyoga (nam), āvuṇāti (ā + vu + ṇā) buộc tội: abbhācikkhati (abhi + ā + cikkh + a), abbhācikkhana (trung) buổi chiều: sayaṃ (trạng từ) buổi sáng: pāto (trạng từ) buổi tối: atisāyaṃ (trạng từ), sañjhā (nữ), sāyaṇha (nam) buổi trưa: majjhaṇha (nam), atiditā (trạng từ) buồm: lakāra (nam) buôn bán: vaṇijjā (nữ), vikkaya (nam), voharati (vi + ava + har + a) buồn: domanassa (trung) buồn ngủ: pacalāyati (pa + cal + āya), middha (trung), thīna (trung) buồn phiền: āyāsa (nam) buồn rầu: agha (trung), aṭṭīyati (att + i + ya), bādheti (badh + e), kheda (nam), dara (nam), daratha (nam), vihaññati (vi + han + ya), santappati (saṃ + tap + ya), santāpa (nam), sampīḷeti (saṃ + līp + e), soka (nam), socati (suc + a), appaccaya (nam), paṭithannati (paṭi + han + ya) buồng phổi: kilomaka (trung), papphāsa (nam) búp bê: dhītalikā (nữ) bửa: vidāreti (vi + dhā + e), vidālana (trung), padāleti (pa + dar + e) bửa đầu: muddhādhipāta (nam) bữa ăn: bhatta (trung), bhojana (trung) bức thư: vaṇṇa (nam), sāsana (trung) bực bội: sadara (tính từ) bực mình: upatappati (upa + tap + a) bực tức: vipphandati (vi + phand + a) bước: akkamati (ā + kam + a), akkami (trung), akkamana (trung) bước chân: pada (trung) bước dài: vītiharati (vi + ati + har + a) bước tới: vikkamati (vi + kam + a), vikkamana (trung) bườm sư tử: kesarasīha (trung) bướu: abbuda (trung), kaku (nam) bứt rứt: ātāpeti (ā + tap +e) bưu điện: sandesāgāra (trung) * C ca hát : gāyati (ge + na), gāyana (trung)ca ngợi: pasaṃsati (pa + saṃs + a) ca nô: doṇi (nữ) doṇikā (nữ) ca sĩ: gāyaka (nam) ca tụng: abhitthavati (abhi + thu + a), abhitthavana (trung), abhittunāti (abhi + thu + nā), saṃvanneti (saṃ + vann + e), silāghā (nữ) cá: jhasa (nam), jalaja (nam), maccha (nam), mīna (nam), cá cái: macchī (nữ) cá đao: makara (nam) cá hồi: rohitamaccha (nam) cá nhân: ajjhatta (tính từ), attabhāva (nam), paccatta (tính từ), puggala (nam) cá sấu: kumbhīla (nam) cá thác lát: sapharī (nữ) cá thúi: pūtimaccha (nam) cà phê: kāphī (nam) cà rá: aṅgulimuddā (nữ), aṅgulīyaka (trung), aṅguleyyaka (trung) cá rá tròn: maṇḍala (trung) cả hai: ubha (giới từ), ubhaya (giới từ) cách sinh sống: jīvana (trung) cách thức: jāni (nữ) cách xa: vidūra (tính từ) cai quản: niyyātana (trung), paggaha (nam), pacāreti (pa + car + e), pāleti (pāl), pamukha (tính từ), parisahati (pari + sah + a), pasahana (trung) cai trị: pāleti (pal + e), pasāsati (pa + sās + a), sāsati (sās + a), vicāreti (vi + car + e) cái đó: tahaṃ (trạng từ), tahiṃ (trạng từ) cái gì: ka? Kiṃ? katama (tính từ) cái nào (trong 2 cái): katara (tính từ), katama (tính từ), yā (trung) cái này (số ít của ima): idaṃ (trung) cải sà lách: sāḷava (nam) cãi cọ: viggaha (nam)vivadati (vi + vad + a), vivadana (trung), vivāda (nam) cãi vã: viggaha (nam), vivadati (vi + vad + a), vivadana (trung), vivāda (nam) cam thảo: madhulaṭṭhikā (nữ), madhukā (nữ) cám: kaṇa (nam) cám dỗ: āvaṭṭana (trung), palobhana (trung), palobheti (pra + lubh), bādheti (badh + e), rajanīya (tính từ) cám gạo đỏ: kukkusa cảm động: saṃvejeti (saṃ + vij + e), saṃvega (nam) cảm giác: āphusati (ā + phus + a), paṭisaṃvedeti (paṭi + saṃ + vid + e), vedeti (vid + e), vedayita (trung), saññā (nữ) cảm sốt: jara (nam) cảm thấy: cetayati (cil + aya) can đảm: sūra (tính từ), abhīta (tính từ), abhīru (tính từ), abhīruka (tính từ), dhiti (nữ), parakkamati (parā + kam + a) cán (của khí giới): tharu (nam) cán bộ: sikkhāpaka (3), sikkhāpanaka (3), viññāpetu (nam) cán cày: hala (trung) cán chài: musala (nam) cán chổi: muṭṭhi (nam) cán cưa: saṇḍasa (nam) cán dao: jaṭa (trung) cán lên: vicuṇṇa (tính từ) cán lọng: chattanāḷi (nữ) càn thát bà (nhạc sĩ cõi trời): gandhabba (nam) cạn: uttāna (tính từ), utānaka (tính từ) canh: sūpa (nam) canh gác: jaggati (jagg + a), jaggana (trung), jagganā (nữ) canh nông: sassakamma (trung) canh tác: ropeti (rup + e), vaḍḍheti (vaḍḍh + e) cánh sen: kamaladata (trung) cánh tay: hattha (nam), bāhu (nam), kara (nam), pāṇi (nam), bāhā (nữ), bhuja (nam) cánh rừng: aṭavi (nữ) cành: sākhā (nữ) cánh đồng: khetta (trung) cành nhỏ: pasākhā (nữ) cành non: pasākhā (nữ) cản trở: bādhaka (tính từ), bādhati (bādh + a), āvaraṇa (trung) cảnh: tidiva (nam) cảnh an vui: sugati (nữ) cảnh cáo: uttasati (u + tas + a) cảnh giới: bhava (nam), nāgabhavana (trung) cảnh giới ma vương: māradheyya (trung) cảnh khổ: naraka (nam), niraya (nam) cảnh ngạ quỷ: petaloka (nam) cảnh níp-bàn: nibbānadhātu (nữ) cảnh sắc: rūparammaṇa (trung) cảnh vô sắc: arūpabhava (nam) cạnh tranh: paṭipuggala (nam), paṭimalla (nam), yugaggāha (nam) cao: ucca (tính từ), uccā (trạng từ), uru (tính từ) cao cả: bhiyyo (in), jeṭṭha (tính từ), tuṅga (tính từ), parama (tính từ), ukkaṭṭha (tính từ) udāra (tính từ), uḷara (tính từ), visiṭṭha (tính từ), jañña (tính từ) cao cả nhất: uparima (tính từ) cao lớn: brahanta (tính từ) Cao Miên: kampoja (nam) cao nguyên: sānu (nữ)(trung) cao nhất: agga (tính từ), aggatā (nữ), aggatta (trung), uttama (tính từ) cao quý: paṇīta (tính từ), seyya (tính từ), sokhumma (trung), parama (tính từ), anuttara (tính từ), anuttariya (trung), jañña (tính từ) cao sang: uḷaratā (nữ), uḷaratta (trung) cao thượng: anuttara (tính từ), anuttariya (trung), ariya (tính từ), pavara (tính từ) cào cào: adhipātaka (nam), salabha (nam) cạo: avalikhati (ava + likh + a), avalekhana (trung), likkhati (likh + a), likkhana (trung), muṇḍa (tính từ), muṇḍeti (muṇḍ + e), muṇḍa (tính từ), muṇḍeti (muṇḍ + e), vapati (vap + a) cạo tóc: bhaṇḍu (trung), kesoropana (trung) cát: maru (nữ), sikatā (nữ), vaṇṇu (nữ), , vālikā (nữ), vālukā (nữ) cau mày: bhātuṭika (tính từ) cay: tikkiṇa (tính từ) cay đắng: tittaka (tính từ) căm xe: ara (trung) cắm vào: abhiniropeti (abhi + ni + rup + e), abhiniropana (trung) căn bản: indriya (trung), mūlika (tính từ) căn cứ: samuṭṭhāpeti (saṃ + u + thā + āpe), pāda (nam) căn nguyên: nidāna (trung), pakati (nữ), yoni (nữ), samuggama (nam) cắn: ḍasati (ḍaṃs + a), ḍasana (trung) cằn cỗi: rassa (tính từ) cằn nhằn: garati (garah + a), garahana (trung), garahā (nữ), japa (nam), japana (trung),ujjhāyati (u + jhe +a) cặn bã: gūtha (nam), saṅkāra (nam), uklāpa (nam) cặn dầu: kakka (trung) căng ra: sampasāreti (saṃ + pa + sar + e), pattharati (pa + thar + a) cắp: mosa (nam), mosana (trung), coreti (cur) cặp: yamaka (tính từ), yuga (trung), yugala (trung) cặp bánh xe: cakkayuga (trung) cắt: avalikhati (ava + likh + a), avalekhana (trung), lāyati (lā + ya), vikantati (vi + kant + a), sallikhati (saṃ + likh + a) cắt cỏ: lavana (trung) cắt đứt: paccedana (trung), lopa (nam), vicchindati (vi + chid + ṃ + a), vocchijjati (vi + u + chid + ya), sañchindati (sam + chid + ṃ + a), chindati (chid), nikantati (ni + kant + a) cắt ngắn: pacchindati (pa + chid + a + ṃ + a), pacchijjati (pa + chid + ya) cắt ngang: parikantati (pari + kant + a) cắt nghĩa: vibhāveti (vi + bhū + a) cắt ra: anukantati (anu + kant + a), ukkantati (u + kat + ṃ +a) cắt xén: kantati (kaṇt + a) câm: mūga (tính từ) cấm: nisedha (nam), nisedhana (trung), nisedheti (ni + sidh + e) cầm: gaṇhāti (gah + ṇhā), kuṇḍaka (trung), omasati (ova + mas + a), sandhāreti (saṃ + dha + e), paggaha (nam) cầm đồ: nyāsa (nam) cầm giữ: ālambati (ā + lab + ñ + a) cầm thú: pasu (nam), tiracchāna (nam) cầm tù: avarundhati (ava + rudh + ñ + a), rundhati (rudh + ṃ + a), rundhana (trung) cân: tulā (nữ) cân lường: miṇana (trung) cân nặng: nāli (nữ) cân nhắc: anucināti (anu + ci + nā), anuvicināti (anu + vi + ci + nā), avekkhati (ava + ikkh + a), nicchināti (ni + chi + nā), kappeti (kapp + e), parituleti (pari + tul + e), parivitakka (nam), parivīmaṃsati (pari + vi + mas + ṃ + a), samavekhati (saṃ + ava + ikkh + a), sallakkheti (saṃ + lakkh + e), ūhana (trung), vīmaṃsati (mān + sa), cintaka (tính từ), cintanaka (tính từ) cần: voharati (vi + ava + har + a) cần cổ: kaṇṭhamāla (nam), gala (nam), gīvā (nữ) cần dùng: payojana (trung), payojeti (pa + yuj + e), valañjeti (valañj + e) cần mẫn: īhā (nữ) cần thiết: pariggaha (nam) cẩn (xà cừ): khacati (khac + a) cẩn thận: appamatta (tính từ), appamāda (nam), nepakka (trung) cấp dưỡng: yāpeti (yā + āpe) cất giấu: parigūhati (pari + gūh + a), paṭicchādaka (tính từ), gūhati (gūh + a) gūhana (trung), paṭicchādaka (tính từ), paṭicchhadeti (paṭi + chad + e) cật: vakka (trung) câu hỏi: pañha (nam) (trung), paripucchā (nữ), pucchā (nữ) câu thơ: gāthā (nữ) câu văn: gāthāpada (nam) cầu cứu: saraṇa (trung) cầu khẩn: upayācati (upa + yāc + a) cầu nguyện: abhijappati (abhi + jap + a) cầu tiêu: vaccakuṭi (nữ) cầu xin: bhikkhati (bhikkh + a), bhikkhana (trung), yācati (yāc + a), āyācati (ā + yac + a) āyācanā (nữ) cậu (anh-em trai của mẹ): mātula (nam) cây: pādapa (nam), sakhī (nam), taru (nam), aga (nam), valli (nữ), duma (nam), rukkha (nam) cây bã đậu: uddālaka (nam) eḷagalā (nữ), vātaghāteka (nam) cây bạch đậu khấu: eḷā (nữ) cây bách hương: bhaddāru (nam) cây bạch vĩ: akka (nam) cây bàng: kakudha (nam) cây ba-ton: kattarayaṭṭhi (nữ) cây bồ đề: vaṭarukkha (nam), bodhi (nữ), bodhirukkha (nam) cây bồ hòn: ariṭṭha (nam) cây bông hường: kareri (nam) cây bông tai: akka (nam) cây bông trang: asoka (nam) cây bông vải: kappāsī (nam) cày bừa: kasati (kas + a), kasana (trung), kassati (kass + a) cây bừa: naṅgala (trung) cây cà dược: nididdhikā (nữ) cây cải ngựa: siggu (trung) cây cam: jambhīra (nam) cây cam thảo rừng: jiñjuka (nam) cây cao su: niyyāsa (nam) cây cau: pūga (nam), kamuka (nam), pūgarukkha (nam) cây cầu: setu (nam) cây cầy (trái làm đèn cầy): campaka (nam) cây chà là: khajjūrī (nữ), sindī (nữ) cây chàm: nīlinī (nữ) cây chanh: dantasaṭha (nam) cây chèo: phiya (trung) cây chuối: kadalī (nữ), moca (nam), rambha (nữ) cây cọ: tūlikā (nữ) cây dừa: nāḷikera (nam) cây dừa nước: hintāla (nam) cây dứa hoang: dhanukelakī (nam) cây dứa rừng: ketaki (nữ) cây diên vỹ: vacā (nữ) cây dương: devadāru (nam) cây đa: nirodha (nam), vaṭarukkha (nam) cây đại hoàng: tambaka (nam) cây đinh: āṇi (nữ) cây đinh hương: lavaṅga (trung), devakusuma (trung) cây đuôi chồn: karañja (nam) cây gai: kaṇṭaka (trung) cây gừa: nigrodha (nam) cây gươm: nettiṃsa (nam), khagga (nam) cây keo: sirīsa (nam) cây kim: sūci (nam) cây lau: vetasa (nam), naḷa (nam), vetta (trung) cây lê ki ma: mālūra (nam) cây lô hội: agaru (nam) cây lộng: setacchatta (trung), chatta (trung) cây lông nhím: suci (nữ) cây long thọ: sāla (nam), assakaṇṇa (nam) cây măng tây: satamūlī (nam) cây mây: vetasa (nam) cây mía: ucchu (nam), vetta (trung) cây mít: labuja (nam), panasa (nam) cây mù u: nāgarukkha (nam) cây nghệ: haliddī (nữ), kuṅkuma (trung) cây nghệ tây: gandhaka (trung) cây nguyệt quế: punnāga (nam) cây nho: muddikā (nữ) cây như ý: kapparukkha (nam) cây nhục quế: khadira (nam) cây ớt mã: nididdhikā (nữ) cây quế: rājarukkha (nam) cây rau mùi: dhāniya (trung) cây sa kê: labuja (nam) cây sala: sāla (nam), assakaṇṇa (nam) cây sào phơi y: cīvaravaṃsa (nam) cây sậy: vetasa (nam), naḷa (nam), vetta (trung) cây si: nirodha (nam) cây sung: udumbara (nam) cây súng trắng: kumuda (trung) cây tắc: dubbā (nữ) cây táo: badarī (nữ) cây táo voi: kaviṭṭha (nam), kapiṭṭha (nam) cây thạch lựu: karaka (nam) cây thần: rukkhadevatā (nữ) cây thanh yên: mātuluṅga (nam) cây thổ hoàng liên: akka (nam) cây thốt nốt: tāla (nam) cây trầm hương: gandhasāra (nam), candana (nam) cây tre :kaṭṭhaka (nam) cây trụ: khīla (nam) cây trúc: vetta (trung), veṇu, veḷu (nam) cây trúc đào: kaṇavīra (nam) karavīra (nam) cây vải gai: ummā (nữ) cây xạ hương: katthūrikā (nữ) cây xanh: taru (nam), rukkha (nam) cây xiêm gai: sirīsa (nam) cây xoài: amba (nam) cha: janaka (nam), pitu (nam) cha mẹ: mātāpitu (nam) cha vợ (chồng): sasura (nam) chà xát: parimajjati (pari + maj + a), parimaddati (pari + mad + a), nighaṃsa (nam), nighaṃsana (trung), nighaṃsati (ni + gaṃs + a), sambāhati (saṃ + bah + a), ubbaṭṭeti (u + vaṭṭ + e) chai: nāḷikā (nữ) chai cứng: thaddha (tính từ) chải tóc: ullikhati (u + lukh + a) chàm: daddu (nữ)(trung) chạm: phusati (phus + a), nighaṃsati (ni + gaṃs + a), likkhati (likh + a), likkhana (trung) chạm trán: padahati (pa + dah + a) chạm trổ: tacchati (tacch + a) chán ghét: jigucchana (trung) chán nản: nibbijjati (ni + vij + a), nibbidā (nữ), nibbindati (ni + vid + ṃ + a), saṃsīdati (saṃ + sad + a) chàng trai trẻ: māṇava (nam), māṇavaka (nam) chanh: mātuluṅga (nam) chánh: mukhya (tính từ) chánh đẳng chánh giác: sammāsambuddha (nam) chánh định: samāsamādhi (nữ) chánh kiến: sammādiṭṭhi (nữ) chánh mạng: sammā-ājīva (nam) chánh nghiệp: sammākammanta (nam) chánh ngữ: sammāvācā (nữ) chánh niệm: sammasati (nữ) chánh tin tấn: sammāvāyāmo (nữ) chánh trực: ujutā (nữ) chánh tư duy: sammāsaṅkappa (nam) chao động: saṅkopa (nam) cháo: kura (trung), yāgu (nữ) cháo đậu xanh: kaṭākaṭa cháo trắng: acchakañji (trung) chào buổi sáng: suppabhāta (trung) chào mừng: suvatthi (su + atthi) chảo (chiên): kapalla (trung), kapallaka (trung), mandāmukhī (nữ) chát: tikkiṇa (tính từ) cháu chắt-chít: panattā (nam), panattu (nam) cháu gái (con của anh-em trai): bhātudhītā (nữ), bhātudhītu (nữ) cháu gái (con của chị-em gái): bhāgineyyā (nữ) cháu nội-ngoại: nattu (nam), nattā (nam) cháu trai (con của anh-em trai): bhātuputta (nam) cháu trai (con của chị-em gái): bhāgineyya (nam) chày: musala (nam) chảy: galati (gal + a), paggharaṇa (trung) chảy nước miếng: eḷagala (tính từ) chảy ra: āvasati (ā + su + a), abhisandati (abhi + sand + a), abhisandana (trung), abhisanda (nam), padhāvat i(pa + dhāv + a), pavasati (pa + su + a) chảy tới: paggharati (pa + ghar + a) chảy tràn: savati (sau + a) chảy từ giọt: paggharati (pa + ghar + a) chảy xuống: pabhavati (pa + bhū + a) chạy: dhāvati (dhāv + a), dhāveti (dhāv + e) chạy đi: ādhāvati (ā + dhuv + a) chạy lại gần: paṭidhāvati (paṭi + dhād + a) chạy lui: paṭidhāvati (paṭi + dhād + a) chạy mất: palāyanaka (tính từ) chạy nhanh: atidhāvati (ati + thāv + a) chạy quanh quẩn: anuparidhāvati ( anu + pari + dhāv + a) chạy tán loạn: kirati (kir + a), viyūhati (vi + ūh + a), ākirati (ā + kir +a) chạy theo sau: upadhāvati (upa + dhāv + a), anudhāvati (anu + dhāv + a) chạy xa: palāyana (trung) chạy xuôi chạy ngược: anuparidhāvati ( anu + pari + dhāv + a) chắc chắn: ekanta (tính từ), galha (tính từ), jātu (in), nibbicikicca (tính từ), niyata (tính từ), saccasandha (tính từ) chắc vậy: ekantaṃ (trạng từ) ekantena (trạng từ), addhā (in) chăm nom: saṃrakkhati (saṃ + rakkh + a), parihāra (nam) chặn đứng: sannivāreti (saṃ + ni + var + s), sandhāreti (saṃ + dha + e) chắp tay: pañcalika (tính từ) chặt: chindati (chid + ṃ + a) chất bổ: ojavantu (tính từ), posāvanika (trung), yāpana (trung), rasa (nam) chặt chẽ: galha (tính từ) chặt đứt: lunāti (lu + nā) châm: ḍasati (daṃs + a), nittudana (trung), vitudati (vi + tud + a), vitudana (trung) chấm dứt: apavagga (nam), pacchindati (pa + chid + a + ṃ + a), parāyana (trung), pariniṭṭhāpeti (pari + ni + ṭhā + āpe), vihanati (vi + han + a), vyantībhavati (vi + anta + bhā + a) chậm chạp: manda (tính từ), jaḷa (tính từ) chậm trễ: vilambati (vi + lamb + a) chân: mūla (trung), pāda (nam), pada (trung) chân bát: pattādhāraka (nam) chân lý: avisaṃvāda (nam), sacca (trung) chân tường: bhittipāda (nam) chấp nhận: paṭigganhāt i(paṭi + gah + nhā), sādiyati (sad + i + ya), sādiyana (trung), sādhukāra (nam) chấp thủ: upādiyati (upa + ā + i +ya) chấp thủ ngũ uẩn: upādānakkhandha (nam) chấp thuận: samanuñña (tính từ), nibbematika (tính từ) chất chứa: ācināti (ā + ci + nā) chất đống: pavasati (pa + su + a), caya (nam), nicaya (nam) chất lỏng: āpodhātu (nữ) chất màu vàng: haritāla (trung) chất nhờn các khớp: lasikā (nữ) chất thụ thai đầu tiên trong lòng mẹ: kalalarūpa (trung) chất vấn: pucchati (pucch + a) chật hẹp: sambabha (nam) châu báu: maṇi (nam) châu chấu: salabha (nam) chậu: kuṭa (trung) (nam), cāṭi (nữ), ukkhali (nữ), ghaṭa (trung) chậu đựng thức ăn thừa: avakkārapātī (nữ) chậu nước: udakumbha (nam) chậu nước nhỏ: kalasa (trung) che chở: rakkhati (rakkh + a) che đậy: chādeti (chad + e), chādana (trung), paṭicchādeti (paṭi + chad + e), paṭicchādanā (nữ), paṭicchādaka (tính từ), saṃvarati (saṃ + var + a), saṃvarana (trung), sañchādeti (sam + chad + e) parigūhati (pari + gūh + a) che giấu: ākoṭeti (ā +kut +e), ākoṭana (trung) che lấp: āvaraṇa (trung) che phủ: oguṇṭheti (ova + guṇṭh + e) chẻ: muddhādhipāta (nam), padāleti (pa + dar + e) chẻ đôi: sambhañjati (saṃ + bhañj + a), vidāreti (vi + dhā + e), vidālana (trung) chẻ ra: phālana (trung), phāleti (phāl + e) chen lấn: samugghateti (saṃ + u + ghat + e), samugghata (nam) chén: pāti (nữ), bhājana (trung), tattaka (trung) chén nhỏ (uống rượu, trà): thālaka (trung), thālikā (nữ) chén thuốc: bhesajjakapāla (trung) chê bai: vambheti (vambh + e), vambhana (trung), avaṇṇa (trung) chế định: avhāti (ā + vhe + a), avhātana (trung), paññatti (nữ) chế ngự: abhimaddati (abhi + madd + a), abhimaddana (trung), abhibhavati (abhi + bhū + a), abhibhavana (trung), akkamati (ā + kam + a), akkami (trung), akkamana (trung), atigacchati (ati + gam + a), atibhoti (ati + bhū + a), atiyāti (ati + yā + a), ativattati (ati + vat + a), ativatteti (ati + vat + e), avattharati (ava + thar + a), avattharaṇa (trung), jināti (ji + nā), jeti (ji + e), nigganhati (ni + gah + ṇhā), nimmaddana (trung), pīḷana (trung), pīḷā (nữ), pīḷeti (pil + e), samatikkamati (sām + ati + kam + a), samatikkama (nam), samatikkamana (trung), samativattati (saṃ + ati + kam + a), sahati (sah + a), saṃyata (tính từ), saṃyameti (saṃ + yam + e), saṃyama (nam), saṃyamana (trung), viramati (vi + ram + a) chế nhạo: appaṇḍeti (u + paṇḍ + e), avaharati (ava + has + a), parihassati (pari + has + a), parihāsa (nam), jagghati (jaggh + a) chết: cavati (cu + a), māreti (mar + a), marati (mar + a), maraṇa (trung), namuci (nam), nāsa (nam), peta (tính từ), maccu (nam) chi phí: paribbājaka (nam) chi thiền: jhānaṅga (trung) chi tiêu: vissajjeti (vi + sajj + e) chí: ūkā (nữ) chì đen: kālatipu (trung) chỉ (sợi): tanta (trung), vāka (trung) chỉ bảo: anusāsati (anu + sās + a), anusāsana (trung), anusāsanā (nữ), anusāsanī (nữ), saṃdasseti (saṃ + dis + e), vyañjayati (vi + añj + a) chỉ có: kevalaṃ (trạng từ) chỉ dẫn: sūcaka (tính từ), sūcaka (tính từ), anusāsati (anu + sās + a), abhiniharati (abhi + ni + har + a) chỉ định: samaññā (nữ), paññatti (nữ), vavatthapeti (vi + ava + thā + āpe) chỉ huy: samādisati (saṃ + ā + dis + a), vidahati (vi + dhā + a), niyāmaka (nam), niyoga (nam), neti (ni + a) chỉ ra: atidisati (ati + dis + a), nidasseti (ni + dis + e), , niddisati (ni + dis + a), niddesa (nam), samādisati (saṃ + ā + dis + a), saṃsucaka (tính từ) chỉ rõ: paṭivibhajati (paṭi + vi + bhaj + a), suvavatthāpita (tính từ) chỉ thị: anusāsati (anu + sās + a), anusāsana (trung), anusāsanā (nữ), anusāsanī (nữ) chỉ trích: tajjaniya (tính từ), anupāta (nam) chị cả: jeṭṭhabhaginī (nữ) chị chồng: nanandā (nữ) chị dâu: nanandā (nữ) chị-em ruột: sālohita (nam) chị-em gái: bhaganī (nữ) chị gái: bhaginī (nữ), anujā (nữ) chị vú: dhātī (nữ) chia lìa: vippayoga (nam) chia ly: viyoga (nam), viraha (nam) chia phần: bhājeti (bhāj + e), anukantati (anu + kant + a), saṃvibhājati (saṃ + vi + bhaj + a), saṃvibhājana (trung) chia rẽ: bheda (nam), bhedana (trung), bhedeti (bhid + e), cheda (nam), vinibbhujati (vi + ni + bhuj + a), vibhajati (vi + bhaj + a) chia rẽ Tăng: saṅghabheda (nam) chìa (tay): ninnāmeti (ni + nam+ e) chìa khóa: apāpuraṇa (trung), kuñcikā (nữ), tāḷa (nam) chích: abhitudati (abhi + tud + a), ḍasati (daṃs + a), ḍasana (trung), vitudati (vi + tud + a), vitudana (trung) chiêm bao: supina (trung), supinaka (trung), supinanta (trung) chiến đấu: saṅgāmeti (saṃ + gam + e), saṅgāma (nam), sampahāra (nam), uttiṭṭhati (u + thā + a), yuddha (trung), yodheti (yudh + e) chiến địa: yuddhabhūmi (nữ), raṇa (trung) chiến sĩ: balattha (nam), balaṭṭha (nam), yuddhabhaṭa (nam), yodha (nam) chiến thắng: jināti (ji + na), abhibhavati (abhi + bhū + a), abhibhavana (trung), abhivijjināti (abhi + vi + ji + nā) chiến trận: saṅgāmeti (saṃ + gam + e), saṅgāma (nam), samara (trung) chiếu: kaṭa (nam), kilañja (nữ), santhara (nam) chiếu cỏ: tiṇasanthāra (nam) chiếu hào quang : pabhā (nữ) chiếu lác: kilañja (trung) chiều ngang: vikkhambha (nam) chiếu nhỏ: tattakā (nữ) chiếu sáng: ātapati (ā + tap + a) ābhāti (ā + bhā + a), abhitapati (abhi + tap + a), avabhāsati (ava + bhās + a), avabhāsa (nam), bhassara (tính từ), bhāti ( bhā + a), dippati (dip + ya), dippana (trung), jotati (jut + a), jotana (trung), jotanā (nữ), tapati (tap + a), tapana (trung), obhāsati (ova + bhās + a), rājati (raj + a), vijjotati (vi + yut + a), vibhāti (vi + bhā + a), sajotibhūta (tính từ), virocati (vi + ruc + a), virājati (vi + raj + a) chiều cao: ubbedha (nam) chiều dài: āyāma (nam) chim: pakkhī (nam), sākuṇika (nam), sākuntika (nam) chim bồ cắt: cātaka (nam) chim bồ câu: kapota (nam), pārevata (nam) chim cu: karavīka (nam) chim cú: kosika (nam), vāyasāri (nam), uḷūka (nam) chim cu cu: pika (nam) chim cút: lāpa (nam), vaṭṭakā (nữ) chim đa đa: kapiñjala (nam), tittira (nam) chim gỏ kiến: satapatta (nam) chim linh (thần thoại): garuḷa (nam) chim mỏ nhát: kuntanī (nữ) chim se sẻ: caṭaka (nam) chim te te: dindibha (nam) chim ưng: kurara (nam), ukkusa (nam) chìm: sīdati (sad + a), visīdati (vi + sad + a), osīdati (ova + sid + a), osīdana (trung), saṃsīdati (saṃ + sad + a), saṃsīdana (trung) chín (trái cây): pariṇāmana (trung) chín: pakka (tĩnh từ) chín mùi: paripāka (nam) chinh phục: abhibhavati (abhi + bhū + a), abhibhavana (trung), abhivijjināti (abhi + vi + ji + nā), jayati (ji + a) jaya (nam), jeti (ji + e), parājeti (parā + ji + e), jināti (ji + nā) chính giữa: majjha (nam), majjhima (tính từ), vemajjha (trung) chính mình: sayaṃ (trạng từ), sāmaṃ (trạng từ) chính phủ: rājaparisā (nữ) chính thống: orasa (tính từ) chính trị: khatta (trung) chính xác: sāruppa (tính từ), sammā (trạng từ), yāthāva (tính từ) chịu đựng: adhivāseti (adhi + vas + e), adhivāsanā (nữ), adhivāsaka (tính từ), anubhavati (anu + bhū + a), anubhavana (trung), paccanubhavati (pati + anu + bhū + a), bharati (bhar + a), sandhāraka (tính từ), sayha (tính từ), sandhāraka (tính từ), saha (tính từ), sahati (sah + a) chịu thiệt: sandhāreti (saṃ + dha + e) chịu thua: sīdati (sad + a) cho: dadāti (dā + a), dada (tính từ), deti (dā + e), padāna (trung), vossajati (vi + ava + saj + a), vossagga (nam), vissajjaka (tính từ) cho biết: jānāpeti (ñā + nā), paṭijānāti (paṭi + ñā + nā) cho phép: anujāṇāti (anu + nā + nā), anuññā (nữ), sammannati (saṃ + man + a), sammuti (nữ), sādiyati (sad + i + ya), patiñña (tính từ), katokāsa (tính từ) cho ra: pamuñcati (pa + muc + ṃ + a) chó: kukkura (nam), sā (nam), sārameya (nam), soṇa (nam), suṇa (nam), sunakha (nam), suvāṇa (nam) chó dại: atisuṇa (nam), alakka (nam) chó điên: atisuṇa (nam) chó rừng: bheraṇḍa (nam), jambuka (nam), sigāla (nam) chó sói: koka (nam), taraccha (nam), vaka (nam) chọc: nittudana (trung) chọc cười: hāseti (has + e) chọc lủng: tudana (trung), nibbijjhati (ni + vidh + ya) chọc tức: hiṃsati (hiṃs + a), ruppati (rup + ya), roseti (rus + e), viheṭheti (vi + heṭh + e), vihesaka (tính từ), vihesā (nữ), ujjhāpeti (u + jhe + a) chói lọi: siri (nữ), sirī (nữ), bhassara (tính từ) chòi canh: koṭṭhaka (nam) chòi lá: paṇṇasālā (nữ) chòi rơm: tiṇāgāra (trung) chòm cây: vanagumba (nam), saṇḍa (nam) chòm sao: tārakāgaṇa (nam), nakkhatta (trung) chọn lựa: samaññā (nữ), uccināti (u + ci + nā), vicinana (trung), vicināti (vi + ci + nā) chóp: matthaka (nam), sikhara (trung), kaku (nam) chót: muddhā (nam), niyyūha (nam) chót lưỡi: jivhāhagga (trung) chỗ: pada (trung), padesa (nam) chỗ cư ngụ: nivāretubhūmi (nữ) chỗ đậu: tittha (trung) chỗ làm lễ phát lồ (simā): uposathāgāra (trung) chỗ nằm: pallaṅka (nam) chỗ ngồi: nisīdana (trung), āsana (trung) chỗ nhơ nhớp: ukkārabhūmi (nữ) chỗ ở: nikeṭa (trung), niketana (trung), nivesa (nam), āvasatha (nam) āvāsika (tính từ), upassaya (nam), vasana (trung), vāsa (nam), vāsaṭṭhāna (trung), vāsika (3), vihāra (nam) chỗ trú ngụ: ālaya (nam) chỗ uống nước: nipāna (trung) chỗ vua ngự: rājanivesana (trung) chỗ yếu: randha (trung) chốc lát: muhuṃ (trạng từ) chồi non: jālaka (nam), pallava (nam), pota (nam), makula (trung), aṅkura (nam) chổi: sammajjanī (nữ) chôn giấu tài sản: nidahati (ni + dah + a) chôn lấp: avakkamati (ava + kam + a), avakkanti (nam) chồn: nakula (nam) chống đối: paṭikaṇṭaka (tính từ), paṭikkhipati (paṭi + khip + a), paṭikkhepa (nam), abhiyāti (abhi + yā + a), bharati (bhar + a), paṭivirujjhati (paṭi + vi + rudh + a), paṭivirodha (nam), paṭilomapakkha (nam), virujjhati (vi + rudh + ya) chống lại: vipphandati (vi + phand + a), padubbhati (pa + dubh + ya), parittāyaka (tính từ) chống nạnh: khambhataka (tính từ) chồng: bhattu (nam), dhava (nam), pati (nam), sāmika (nam), sāmī (nam) chốt cửa: aggala (trung) chờ đợi: apekkhati (apa + ikkh + a), apekkhana (trung), apekkhā (nữ), apekkha (tính từ), vītināmeti (vi + ati + nam + e) chở nặng: bhāra (nam) chơi: kīḷati (kīḷ + a) kīḷanā (nữ), khiḍḍā (nữ), vilasati (vi + las + a) chớp mắt: nimīlana (trung) chớp nhoáng: acirappabhā (nữ) chú (em trai của cha): cūllapitu (nam) chú giải: aṭṭhakathā (nữ), atthakathā (nữ), ṭikā (nữ), vitthārakathā (nữ) chú tâm: manasikaroti (manasi + kar + a), sata (tính từ), sati (nữ) chú thích: aṭṭhakathā (nữ), atthakathā (nữ) chú ý: upanijjhāyati (upa + ni + jhā + ya), jāgarati (jāgar + a), adhippāya (nam), appamatta (tính từ), appamāda (nam), gopana (trung), gopanā (nữ), mānasa (trung), parihāra (nam), parikappa (nam), pariharaṇa (nữ), patissata (tính từ), jāgara (tính từ) chủ: adhipa (nam), adhipati (nam), lokanāyaka (nam), sāmī (nam), nāyaka (nam), sāmika (nam), sāminī (nữ) chủ công việc: kammassāmī (3) chủ đất: bhūmisāmī (nam) chủ điền: khettasāmika (nam) chủ nghĩa: vāda (nam) chủ nghĩa anh hùng: vikkanta (trung) chủ nghĩa nguỵ biện: vitaṇḍavāda (nam) chủ nhà: gahapati (nam) chủ nhân: sāmi (nam) chủ nợ: iṇasāmika (nam), dhanika (3) chủ quyền: vasībhāva (nam) chủ tâm: sañcetanā (nữ) chủ tiệm: āpaṇika (nam) chua: ambila (tính từ) (nam) chua cay: tikkiṇa (tính từ) chúa: adhipa (nam), adhipati (nam), sāmī (nam) chúa a-tu-la: asurarinda (nam) chúa chư thiên: suranātha (nam), tidasasinda (nam), devarāja (nam), devātideva (nam), vāsava (nam) chúa dạ xoa: yakanādhipa (nam) chúa tể: abhibhū (nam), pabhū (nam) chúa thế giới: lokanāyaka (nam) chùa: ārāma (nam) chuẩn bị: paṭiyādeti (prati + yat), parivaccha (trung) chúc mừng: sammodanā (nữ) chúm chím: sita (trung) chùm: mañjarī (nữ), saṇḍa (nam), vallarī (nữ) chùm hoa: mālā (nữ) chung (uống rượu): vittha (trung), thālaka (trung), thālikā (nữ) chung cùng: saddhiṃ (trạng từ) chung lại: samāyāti (saṃ + ā + yā + a) chung nhau: ekajjhaṃ (trạng từ), saddhiṃ (trạng từ) chung quanh: parikkamana (trung),, parikkhepa (nam), pariṇāha (nam) chúng sanh: pāṇī (nam), pāṇa (nam), jantu (nam), satta (nam) chuỗi hạt trai: hāra (nam) chuộc tội: paṭikara (tính từ) chuông: ghaṇṭā (nữ) chuồng: pañcara (nam), vaja (nam) chuồng ngựa: assasālā (nữ) chuồng voi: hatthīsālā (nữ) chuột: ākhu (nam) chuột lắt: undūra (nam) chút ít: appa (tính từ), appaka (tính từ), paritta (tính từ) chút xíu: īsakaṃ (trạng từ), thoka (tính từ) chuyên cần: payatana (trung) chuyển đến: pavattana (trung) chuyển luân vương: cakkavattī (nam) chuyển nhượng: vikappeti (vi + kapp + e) chuyển pháp luân: dhammacakkappavattana (trung) chuyện đã qua: gatatta (trung) chuyện tiền kiếp: pubbacarita (trung) chuyện trò: sallapati (saṃ + lap) chư thiên: nijjara (nam), sura (nam), tidasa (nam), deva (nam), devatā (nữ) chư thiên nam: deva (nam) chư thiên nữ: devatā (nữ) chư thiên trong rừng: vanadevatā (nữ) chưa chín: salāṭu (tính từ), salāṭuka (tính từ) chưa xong: sāvasesa (tính từ) chừa: rahita (tính từ) chứa đầy: pūreti (pur + e) chứa đựng: sannidhāna (trung) chữa vết thương: vaṇapaṭikamma (trung) chức tước: upādhi (nam) chức vụ: avacarana (trung), vatta (trung) chửi rủa: akkosati (ā + kus + a), akkosa (nam), sapati (sap + a), sapatha (nam), dhikkata (tính từ), kaṭikkosati (paṭi + kus + a) chưng bày: bhūseti (bhus + e) chưng cất: kasāya (trung), maṇḍeti (maṇḍ +e), vicitta (tính từ), pasādhana (trung) chứng cứ: sādhana (trung) chừng mực: mattaññū (tính từ), pamāṇa (trung) chương (sách): vagga (nam) chướng ngại: āvaraṇa (trung) co rút: saṅkucati (saṃ + kuc + a), saṅkhipati (saṃ + khip + a) có: bhavati (bhū) có khi: antarantā (trạng từ), kudācanaṃ (trạng từ), có lỗi: nindiya (tính từ) có lúc: kadāci (in) kudācana, kudācanaṃ (in) có mặt: paccupaṭṭhāti (pati + upa + ṭhā + a) có quyền: paṭipala (tính từ) có thể: bhabba (tính từ), paṭipala (tính từ), sakka (nam) cò: koñca (nam) cò ma: kaṅka (nam) cỏ (ăn được): ḍākaṃ (trung) cỏ: chadana (trung), gocara (nam), tiṇa (trung) cỏ tranh: dabbha (nam) cọ: nighaṃsa (nam), nighaṃsana (trung) cọ quẹt: apalikhati (apa + likh + a), apalikhana (trung) cọ xát: āmasati (ā + mas + a) ugghaṃseti (u +ghams +e), nimmathaṇa (trung) cọc (cừ): kīla (nam), salla (nam) cõi chư thiên: tidiva (nam) cõi diêm phù đề: jambuḍīpa (nam) cõi dục giới: kāmaloka (nam), kāmāvacarabhūmi (nam) cõi phạm thiên: brahmaloka (nam) cõi trời: devaloka (nam), vimāna (trung), sagga (nam) cõi vô sắc: arūpaloka (nam) cõi vô tưởng: asaññabhava (nam) con cháu: pajā (nữ) con dâu: suṇisā (nữ), suṇha (nữ), vadhukā (nữ) con đường của nghiệp: kammapatha (nam) con đường duy nhất: ekapaṭṭa (tính từ) ekāyana (nam) con đường giải thoát: mokkhamagga (nam) con gái bà la môn : brahmakaññā (nữ) con gái của gia đình danh tiếng: kulathītu (nữ) con nợ: iṇāyika (nam) con sen: āmā (nữ) con trai của gia đình danh tiếng: kulaputta (nam) còn lại: sesa (tính từ) còn sống: sañjīvana (tính từ), salāṭu, salāṭuka (tính từ) còn thức: jāgarana (trung) cong: vaṅka (tính từ) cong xuống: namati (nam + a) cọng: nāla (nam) cọng cỏ: salākā (nữ) cọng sen: jalaja (trung), pokkhara (trung) cọp: vyaggha (nam), byaggha (nam) cô (chị-em gái của cha): pitucchā (nữ) cô quạnh: asahāya (tính từ), ekaka (tính từ), vivitta (tính từ), rāhaseyyaka (tính từ) cô độc: paccekaṃ (trạng từ) cô đơn: ekaka (tính từ) cô gái: kaññā (nữ) cô giáo: ācariyānī (nữ) cố chấp: upādāna (trung) cố vấn: mantī (nữ) cố ý: ajjhāsaya (nam), ajjhāsayatā (nữ), parikappa (nam), saṅkappa (nam), sañcetanā (nữ) cố ý giết chết: maraṇacetanā (nữ) cố gắng: ātappa (nam), āyūhana (trung), āyūhati (ā + yūh + a), nikkama (nam) cổ tay: maṇibandha (nam) cổ truyền: itithāsa (nam), paveṇī (nữ) cổ: gīvā (nữ) cốc liêu: kuṭi, kutikā (nữ) cộc cằn: atikhiṇa (tính từ), pharusa (tính từ) cối giã: cayanālepa (nam), udukkhala (nam) cốm dẹp: puthuka (trung), madhulāja (nam) côn: muggara (nam) côn trùng: pāṇaka (nam) công: mayūra (nam), mora (nam), sikhaṇḍaṇnī (nam), sikhī (nam), kalāpī (nam) công bằng: sugatī (tính từ), sūju (tính từ) công bố: pakāsana (trung), pakāseti (pa + kās + e) công chúa: rājakumārī (nữ), rājakaññā (nữ), rājadhīta (nữ), rājaputtī (nữ), khattiyakaññā (nữ) công chức (chính phủ): rājakammika (nam), rājapurisa (nam), rājaporisa (trung) công chúng: mahājana (nam) công cộng: sabhāga (tính từ), sādhāraṇa (tính từ) công đức: puñña (trung) công khai: āvi (trạng từ) công lý: yutti (nữ) công nhận: ajjhupagacchati (adhi + upa + gam + a), ajjhuparamana (trung) công ty: parisā (nữ), saṅgaṇikā (nữ) công việc: kammakaraṇa (trung), payoga (nam), vatta (trung), vyāpāra (nam) công việc mới: navakamma (trung) công việc trước hết: pubbakicca (trung) công viên: ārāma (nam), uyyāna (trung) cống thoát nước: jalaniggama (nam) cổng: dvārakoṭṭhaka (nam) cổng làng: gāmadvāra (trung) cổng rào: apesi cộng sự: bhajati (bhaj + a), payirupāsati (pa + upa + ās + a), nisevati (ni + sev + a) cộng tác: samāseti (saṃ + ās + e), saṃvesati (saṃ + sav + a), sevati (sav + a) cột: āvuṇāti (ā + vu + ṇā), onandhati (ova + nadh + ṃ + a), gantheti(ganth + e), nandhati (nadh + m + a), pariyonandhati (pari + ava + nah + ṃ + a), pariyonahana (trung), paṭimuñcati (paṭi + muc + ṃ + a), nayhati (nah + ya), saṃyojeti (saṃ + yuj + e), saṃyoga (nam), vinibandha (nam), nibandha (trung), nibandhati (ni + bandh + a), bandhati (bandh + a), saṅku (nam), thambha (nam) cột buồm: kumbhaka (trung) kūpaka (nam) cột đèn: dīparukkhā (nam) cột trụ: āḷāna (trung) cơ sở: dhura (trung) cờ (phướn): kadali (nữ), dhaja (nam), ketu (nam), paṭākā (nữ) cờ bạc: jūta (trung) cờ hiệu: patākā (nữ) cởi ra: nibbasana (trung) cơm: bhatta (trung), bhikkhā (nữ), odana (nam) (trung) cơm mẻ: sovīraka (nam) cơm nhão: kañjika (trung),kañjiya (trung) cơm thiêu: kadanna (trung) củ: mūla (trung) củ bông súng: sāluka (trung) củ cải đỏ: mūlaka (nam) củ hành: palaṇḍu (nam) củ khoai mỡ: ālu (trung) cù lao (nhỏ): dīpaka (trung) củ nghệ: haliddā (nữ), haliddī (nữ) củ sen: muḷāla (trung), bhisa (trung) cũ: purāṇa (tính từ), porāṇa (tính từ) cụ túc giới: upasampadā (nữ) cua: kakkaṭa (nam), kakkaṭaka (nam), kulīra (nam) của cải: dhana (trung), nidhāna (trung), nidhi (nam), bhoga (nam), sāpateyya (trung), siri (nữ), sirī (nữ), vasu (trung), vitta (trung), vibhava (nam) của cải to lớn: mahādhana (trung) của mình: nija (tính từ), niya, niyaka (tính từ) cục: kabala (nam) (trung) cục đất: leḍḍu (nam) cúi chào: namassati (namas + a), namassana (nt), namassanā (f), namati (nam + a), ninna (tính từ), ninnatā (nữ), ninnāmeti (ni + nam+ e), nipatati (ni + pat + a) cúi đầu: onamati (ova + nam + a) cùi chỏ: kappara (nam) củi: indhana (trung), dāru (trung), iddhuma (trung) củi đang cháy: alāta (trung) cụm: thabaka (nam), saṇḍa (nam), mañjarī (nữ) cùn (dao không bén): kuṇṭha (tính từ) cung: dhanu (trung) cung cấp: paccupaṭṭhāpeti (pati + upa + ṭhā + āpe), paṭipādeti (paṭi + pad + e), anujīvati (anu + jīv + a), paṭiyādeti (paṭi + yat + e), parivisati (pari + vis + a), sampala (trung), saṃhita (tính từ), upaṭṭhapeti (upa + thā + e), nivisati (ni + vis + a) cung điện: mandira (trung), rājakula (trung) cung kính: accanā (nữ), apacāyati (apa + cāy + a), apacāyana (trung), apacāyanā (nữ), garukaroti (garu + karoti), paṭipūjanā (nữ), sambhāveti (saṃ + bhū + e), sambhāvanā (nữ), sammāna (nam) cung tần: rājadevī (nữ) cung tên: issāsa (nam), cāpa (nam), dhanu (trung) cung tên nhỏ: dhanuka (trung) cung trời: diva (nam), devapura (trung), nāka (nam) cúng dường: pujja (tính từ), pūjanā (nữ), pūjā (nữ), pūjeti (pūj + e) cúng dường trong sạch: dakkhiṇāvisuddhi (nữ) cúng hiến: accanā (nữ), homa (trung) cùng một ngày: tadaha (trung), tadahu (trung) cùng nhau: sahita (tính từ), saṃsandati (saṃ + sand + a) cùng tột: agga (tính từ), aggatā (nữ), aggatta (trung), accanta (tính từ), accantaṃ (trạng từ) cuốc: khaṇati (khaṇ), kuddāla (nam) cuộc thi: vìmaṃsā (nữ) cuối cùng: apavagga (nam), anti (trạng từ), niṭṭhā (nữ), osāna (trung), pariniṭṭhāna (trung), pariyanta (nam), pariyosāna (trung) cuốn chiếu: kaṇṇajalūkā (nữ) cuốn tròn: parivattaka (tính từ) cuộn dây: guṇthikā (nữ) cuống hoa: vaṇṭa (trung), vaṇṭaka (trung), kaṭasāra (nam) cuống họng: kaṇṭhanāḷa (nam), galanāḷa (nam), galavāṭaka (nam) cuồng loạn: aññavihita (tính từ) cư ngụ: āvasati (ā + vas + a), viharati (vi + har + a), sannisīdati (saṃ + ni + sad + a), paṭivasati (paṭi + vas + a), vasati (vas + a), vāsa (nam), sammati (saṃ + a), saṇṭhiti (nữ) cừ: salla (nam), saṅku (nam) cử chỉ: ākappa (nam) iṅgita (trung), naya (nam) cử: peseti (pes + e) cữ ăn: anasana (trung), anāsakatta (trung) cưa: kakaca (nam) cửa: dvāra (trung), nadīmukha (trung) cửa chính: gopura (trung) cửa cổng: gehadvāra (trung) cửa hàng: uddosita (nam) cửa nhà: gharadvāra (trung) cửa sổ: vātapāna (trung), vātāyana (trung), kavāṭa (nam) (trung), ālokasandhi (nam) cửa sổ với ban công: sīhapañjana (nam) cửa vào: mukha (trung) cực điểm: ubbedha (nam), pariyanta (nam) cứng: patthaddha (tính từ), khara (tính từ) cứng cỏi: sahasā (trạng từ) cứng đầu: dubbaca (tính từ) cứng rắn: kakkasa (tính từ), kakkhaḷa (tính từ), niṭṭhura (tính từ), khila (trung) cưới vợ: vivāheti cười: hasati (has + a), jagghati (jaggh + a) cười chê: parihāsa (nam) cười chúm chím: mihata (trung) cười duyên: mihata (trung) cười lớn: pajagghati (pa + jaggh + a), ujjagghati (u + jaggha + a) cười nhạo: avaharati (ava + has + a), parihassati (pari + has + a), sañjagghati (saṃ + jaggh + a) cườm tay: maṇibandha (nam) cương ngựa: mukhādhāna (trung) cương quyết: adhiṭṭhāti (adhi + thā + a), adhiṭṭhāna (trung) cường hào: issarajana (nam) cường lực: balaṃ (trạng từ) cưỡng: sālikā (nữ) cướp: voropeti (vi + ava + rup + e), voropana (trung) cướp đoạt: acchindati (ā + chid + ṃa), lumpana (trung), padhaṃseti (pa + dhaṃs + e) cướp giật: vilopa (nam), vilopana (trung) cứt chuột: mūsikavacca (trung) cứt dê: ajalaṇḍikā (nữ) cứt rái: kaṇṇagutha (trung), kaṇṇamala (trung) cứu xét: anucinteti (anu + cit + e) cừu: meṇḍa (nam) cừu đực: urabbha (nam), mesa (nam) cừu rừng: eḷaka (nam) cựu: pubba (tính từ), purima (tính từ) * D da : camma (trung)da bọc xương: nimamsa (tính từ) da nhăn: valittaca (tính từ) da thú: taca (nam) da trong: taca (nam) da vàng: kanakacchavī (tính từ), kanakattaca (tính từ) dã dượi: middha (trung) dã man: sāhasasika (tính từ) dạ: āma dạ dày: kucchi (nam) (nữ), āmāsaya (nam) dạ thưa: bhante dạ xoa: yakana (nam) dài: dīgha (tính từ), dīghatā (nữ), dīghatta (trung), āyata (tính từ) dại khờ: mandiya (trung) dám làm: pagabbha (tính từ) dán: laggati (lag + a), laggana (trung), apeti (ap + e) dàn xếp: viracayati (vi + rac + ya) danh dự: paṭipūjanā (nữ), payirupāsati (pa + upa + ās + a) danh hiệu: upasagga (nam) danh lợi: lābhasakkāra (nam) danh nghĩa: upādhi (nam) danh sách: uddāna (trung) danh tánh: nāma (trung) danh tiếng: kitti (nữ), kittimantu (tính từ), vissuta (tính từ) danh vọng: yasa (nam) dao: khagga (nam), sattha (trung), chūrikā (nữ) dao cạo: khura (trung) dao găm: chūrikā (nữ), satti (nữ) dày: pagumba (nam), sanda (tính từ) dày đặc: gahana (tính từ), āhundarika (tính từ) dãy: āvalī (nữ), panti (nữ) dạy bảo: sāsati (sās + a), vāceti (vac + e), pasāsati (pa + sās + a), vineti (vi + ni + e) dạy dỗ: sāsati (sās + a), vāceti (vac + e), pasāsati (pa + sās + a), vineti (vi + ni + e) dạy học: vāceti (vac + e) dặm: gāvuta (trung) dâm đãng: duṭṭhulla (trung) dẫm đạp: sammaddati (saṃ + madd + a) dân chúng: loka (nam), jana (nam) dân làng: gāmavāsī (3) gāmika (nam) dân tộc: jāti (nữ) dẫn chứng: dīpanā (nữ) dẫn dắt: neti (ni + a), anupāpeti (anu + pa + ap + e), niyyānika (tính từ), vāheti (vah + e) dẫn đến: āvahati (ā + vah + a) āvahana (trung), saṃvattati (saṃ + vat + a), āneti (ā + nī) dẫn lùi lại: paṭineti (paṭi + ni + a) dâng cúng: abhisaiñcati (abhi + sic + ṃ + a), abhiseka (nam), abhisecana (trung), accanā (nữ), pūjeti (pūj + e) dấu (đóng): muddā (nữ) dấu chân quạ: kākapāda (nam) dấu hiệu: nimitta (trung), paññaṇa (trung), lakkha (trung), lakkhana (trung), liṅga (trung), iṅgita (trung), saññāṇa (trung) dấu vết: paññaṇa (trung), kalaṅka (nam) dầu (ăn): sinaha, sneha (nam), tela (trung) dầu thơm: gandhasāra (nam), vāsana (trung), sugandha (nam) dây chuyền: gīvābharaṇa (trung), hāra (nam) dây cung: jiyā (nữ) dây da: vattikā (nữ), varattā (nữ) dây đeo bình bát: aṃsabaddhaka (trung) dây đeo cổ: gīvābharaṇa (trung), hāra (nam) dây leo: latā (nữ) dây nịt: kāyabanhana (trung), ovaṭṭikā (nữ) dây nịt của phụ nữ: mekhalā (nữ) dây sào phơi y: cīvararajju (nữ) dây thắt lưng: kāyabandhana (trung) dây thòng lọng: rajju (nữ) dây thừng: tantu (nam) dây trầu: nāgalatā (nữ), tambūlī (nữ) dây vải: varattā (nữ) dây xích: nigaḷa (nam), sandāna (trung) dây xích chó: gaddula (nam) dẻo dai: sahana (trung) dép: pādukā (nữ), upāhana (trung) dẹp đi: paṭivinodeti (paṭi + vi + nad + e), nibbaṭṭeti (ni + vat + e), nibbāhana (trung), pahāna (trung), chaḍḍaka (tính từ), samīrati (saṃ + īr + a), virājeti (vi + rāj + e), vitarati (vi + tar + a), vitarana (trung), vineti (vi + ni + e), viyūhati (vi + ūh + a), vyantīkaroti (vi + anta + kar + a) dê cái: ajā (nữ), ajī (nữ) dê đực: chakalaka (nam), chagalaka (nam) dê: aja (nam), cīrī (nữ) dễ chịu: sammati (saṃ + a), sammati (saṃ + a), sāta (trung), phāsu (nam) dễ dãi: subbaca (tính từ) dễ dàng: sukara (tính từ), saṃsandati (saṃ + sand + a), sāruppa (tính từ), nidahati (ni + dah + a), nidhāna (trung), nidheti (ni + dha + a) dễ dạy: vacanakara (tính từ), vasanuvattī (tính từ), sovacassatā (nữ), sudanta (tính từ), vidheyya (tính từ) dễ hiểu: suvijāna (tính từ) dễ làm: sukara (tính từ) dễ nuôi: subhara (tính từ) dễ sợ: bībhacca (tính từ) dễ thấy: sudassa (tính từ) dễ thương: rāmaṇeyyaka (tính từ), rucita (tính từ), vaggu (tính từ), cārudassana (tính từ), kamanīya (tính từ), siniddha (tính từ) dệt (vải): upavīyati (upa + vā + i + ya), vināti (vi + nā), vīyati (vā + i + ya) di chuyển: īrati (ir + a), carati (car + a), palavati (plav + a) di tản: sañcarati (saṃ + car + a) di vật: dhātu (nữ) dì (chị của mẹ): mātucchā (nữ) dĩa: bhājana (trung), maṇḍala (trung), pāti (nữ), kaṃsa (nam), thāli (nữ) dĩa nhỏ: tattaka (trung) diêm chúa: yamarāja (nam) diêm vương: yamarāja (nam) diễm lệ: ramanīya (tính từ), sumannohara (tính từ) diễn đạt bằng lời: bhāsati (bhāṣ) diễn giả: cittakathika (nam), cittakathī (nam) diễn kịch: visūka (trung) diễn thuyết: ajjhabhāsati (adhi + ā + bhās + a) diễn từ: vacī (nữ) diễn viên: naṭa (nam), naṭaka (nam) diện mạo: vadana (trung) diệt: māreti (mar + e) diệt mất: nirodheti (ni + rudh + e) diệt tận gốc: samucchiṇdati (saṃ + chid + ṃ + a) diệt tắt (lửa phiền): nibbāna (trung), nibbāpana (trung), nibbāpeti (ni + vā + e) diệt tắt: vūpasammati (vi + upa + sam + ya), nirodha (nam) diệt trừ ái dục: kilesakkhaya (nam) diều hâu: kulala (nam), sena (nam), senaka (nam) dính chặt: abhinivisati (abhi + ni + vis + a), abhisajjati (abhi + sad + ya), abhisajjana (trung) dính lại: yojeti (yuj + e) dính liền: bandhati (bandh + a) dính líu: paramāsati (pari + ā + mas + a), bandha (nam), madanīya (tính từ), missa, missaka (tính từ), nirata (tính từ), yoga (nam), sārajjati (saṃ + raj + ya), sārajjanā (nữ), sita (tính từ), madanīya (tính từ), rati (nữ), lagga (tính từ), laggati (lag + a), laggana (trung), vinibandha (nam), visattikā (nữ), abhisajjati (abhi + sad + ya), abhisajjana (trung), vyāsatta (tính từ) dính lưới: jālakkhika (trung) dính mắc: lagga (tính từ), laggati (lag + a), laggana (trung), sālaya (tính từ) dính nhau: samavāya (nam), samāyuta (tính từ) dịp: samaya (nam), vāra (nam) dịu dàng: maddava (trung), mudu (tính từ), muduka (tính từ) do đâu ?: kuto (trạng từ) do dự: saṅkati (sak + ṃ + a), parisappanā (nữ), kukkuccaka (tính từ), vikappa (nam) do nghiệp tạo: kammaja (tính từ), kammanibbatta (tính từ) dò xét: parikkhati (pari + ikkh + a) dọa nạt: tajjanā (nữ) dòn: bhejja (tính từ) dọn: āropana (trung) dọn dẹp: samugghateti (saṃ + u + ghat + e), samugghata (nam), nibbāhana (trung) dòng dõi: kulavaṃsa (trung), jāti (nữ), paramparā (nam) dòng giống: vaṇṇa (nam), vaṃsa (nam), gotta (trung), pajā (nữ) dòng giống tốt: ājañña (tính từ), ājānīya (tính từ) dòng nước: udahārā (nữ), ogha (nam), dhārā (nữ), panāḷikā (nữ) dòng nước mãnh liệt: caṇdḍasota (nam) dòng sông: nadī (nữ) dòng suối: dhārā (nữ) dòng vua chúa: khattiya (tính từ) dõng mãnh: viriya (trung) dỗ dành: samassāseti (saṃ + ā + ses + e), ullapanā (nữ) dốc đứng: ukkūla (tính từ) dốc núi: taṭa (trung) dốc xuống: vikūla (tính từ) dối trá: musā (trạng từ), vañceti (vañc + e) dồi dào: pahūta (tính từ), bahu (tính từ), bāhullā (trung), vepulla (trung) dội lại: sammiñjati (saṃ + inj + a) dột: vijjhati (vyadh) dơ bẩn: kālusiya (trung), raja (nam), rajjana (trung), uklāpa (tính từ), vikata (trung), kasambujāta (tính từ) dơ dáy: mala (trung), malatara (tính từ), malina (trung), malinaka (trung), parikilesa (nam) dơi: pakkhabilāla (nam), ajinapattā (nữ) dời: viyūhati (vi + ūh + a), viyūhana (trung), paṭivattana (trung) |